Paul Ricoeur już na wstępie swoich dwóch esejów o hermeneutyce przytacza nam definicję tego zjawiska: „hermeneutyka jest to teoria operacji rozumienia w ich odniesieniu do interpretacji tekstu”. Wszystko wydaje się jasne, jednak pamiętając Wittgensteina i jego gry językowe musimy jeszcze raz zerknąć na słowa francuskiego filozofa.
Hobbes był jednym z przedstawicieli filozofów państwa. Termin ten odnosi się do tych myślicieli, którzy próbowali stworzyć taki system państwowy (lub uzasadnienie istniejącego), który byłby idealny dla wszystkich ludzi. Poza autorem Lewiatana, do tej grupy osób można zaliczyć Platona, Augustyna i Machiavellego.
Aby móc wyjaśnić zdanie Leibniza podane w temacie pracy, muszę zacząć od wyjaśnienia pojęcia monada. Najprościej rzecz ujmując, termin monada odnosi się do najmniejszej cząstki, z której złożony jest wszechświat. Najłatwiej jest je sobie wyobrazić przyrównując do fizycznych atomów (wprawdzie znanych od starożytności, ale zbadanych dopiero w wieku XX). Monady dzielą się na mniej i bardziej rozwinięte, posiadają własną hierarchię.
Sir Francis Bacon, jeden z najbardziej znanych nowożytnych filozofów przyrody ukuł
teorię, którą nazywamy teorią idoli. Odnosi się ona bezpośrednio do jego koncepcji związanych z
nauką, poznaniem, a także ich celem.
Aby dobrze zrozumieć co angielski arystokrata miał na myśli, warto przypomnieć jego
poglądy na wyżej wymienione podmioty. Bacon uważał, że wiedza musi być gromadzona celowo,
systematycznie i metodycznie. Kładł ogromny nacisk na eksperyment naukowy, wywyższał wiedzę
praktyczną nad wiedzę teoretyczną. Twierdził, że dany nam przez Boga pęd do wiedzy możemy
pozytywnie spożytkować jedynie wtedy, gdy przyniesie on odpowiednie korzyści, które można
wykorzystać do poprawy warunków życia człowieka. Cytując, uważał teoretyczną wiedzę, wiedzę
samą dla siebie za „podobną sprzedajnej dziewce, której chodzi tylko o samo zaspokojenie, a nie o
wydanie potomstwa”.
Wracając jednak do meritum, teoria idoli (gr. eidolon, ‘widziadło’) Bacona odnosi się do
czterech uprzedzeń, nierówności, które są przeszkodami na drodze do poznania (czyli odbicia
rzeczywistości w myśleniu). Są to:
Człowiek, aby móc posiąść prawdziwą wiedzę musi uwolnić się od owych idoli, złudzeń
poznawczych. Bacon nie uznaje suchego zbierania faktów, porównywania. Jego zdaniem zdobyta
wiedza musi być przetwarzana w coś nowego.
Teoria idoli jest jedną z najbardziej znanych teorii Bacona. Swą konstrukcją i przesłaniem
bardzo przypomina gnostycką teorię siedmiu archontów, którzy oddzielają człowieka od Boga –
czyli jedynej i prawdziwej wiedzy.
„O wszechmocy Bożej” Piotra Damianiego jest listowną polemiką ze zdaniem świętego Hieronima, głoszącym, iż Bóg, mimo swej nieskończonej mocy i mądrości nie może przywrócić dziewictwa kobiecie, która je utraciła.
Aby dowieść słuszności swego zdania, autor przedstawia nam argumenty świadczące o tym, że Bóg jest nieskończenie mądry, iż nie istnieją dla niego żadne ograniczenia poza tymi, które sam sobie narzuci, a i te są jedynie manifestacją jego woli.
Damiani wspomina jednocześnie o złu. Twierdzi on, iż nieskończenie dobra istota, jaką jest Bóg, nie stworzyła czegoś takiego, jak zło (chrześcijański Bóg nie może osiągać swoich celów poprzez nieprawość czy chaos). Dochodzi w tym miejscu do bardzo ciekawych wniosków. Jeżeli Bóg stworzył wszystko – ziemię, niebo, czas, wszelkie zjawiska, zwierzęta i rośliny, a jednocześnie nie można zaprzeczyć istnienia zła, to czy nie jest to pewną sprzecznością? Damiani wychodzi z tego w ten sposób, iż zło i chaos to coś, czego Bóg nie stworzył. Te zjawiska nie istnieją, są zaprzeczeniem bytu i życia. Jako takie nie mają też prawa egzystować w świecie stworzonym przez Boga, wobec czego naturalnym jest, iż musi je spotkać unicestwienie.
Tomasz z Akwinu, w tekście o naturze podejmuje się przetłumaczenia na rozumienie średniowieczne i interpretacji „Metafizyki” Arystotelesa. Objaśniając poszczególne zasady i przyczyny opisuje czym jest byt, jak powstaje i jak należy go definiować.
Na samym początku swych rozważań ogranicza się jedynie do trzech przyczyn: substancji (materii), braku i formy. Wszystkie trzy wynikają z siebie i są podwalinami przyszłego bytu. Substancja, jako element, z którego coś powstanie, jego materialna podstawa. Brak, czyli zamysł, a właściwie nieosiągnięty cel, oraz forma, która jest wspomnianym celem, czyli ostatecznym przejawem tworu.
Jak widać powyżej, wszystkie trzy elementy są niezbędne do powstania jakiejkolwiek istoty, przedmiotu czy zjawiska. Doktor Anielski tłumaczy dzięki temu dlaczego brak, który pierwotnie kojarzy się z niebytem, nicością (czyli czymś, co nie pochodzi od Boga), w ujęciu Arystotelesa oraz jego własnym jest niezbędną zasadą powstawania. Według niego nic nie może powstać przypadkowo, wszystko posiada pierwotny zamysł. Odrobinę naciągając słowa Tomasza z Akwinu można się pokusić o stwierdzenie, iż jego brak będzie podobny do platońskich idei.
Augustyn, jako jeden z pierwszych ojców kościoła zasłynął swoimi pracami interpretującymi filozofię chrześcijańską i porównującymi ją do tekstów Platona. Był człowiekiem wykształconym, obytym. Znał pokrewne chrześcijaństwu wyznania, chociażby manicheizm, dzięki czemu jego myśli poparte są życiowym doświadczeniem.
Uzgodnienie doktryny chrześcijańskiej z naukami platońskimi nie jest, jakby się to mogło wydawać na pierwszy rzut oka, czymś wyjątkowo skomplikowanym. Wystarczy przypomnieć sobie koncepcję idei Platona, zakładającą, iż rzeczy na ziemi są tylko odbiciem abstrakcyjnych idei, do których dążą. Ponadto fragmenty starożytnych nauk o duszy stanowią jedynie potwierdzenie (w oczach średniowiecznych filozofów chrześcijańskich), iż filozofia chrześcijańska jest ponadczasowa i towarzyszyła ludziom, w szczątkowej formie, od zarania dziejów.
Odwołując się jedynie do dzieła Augustyna O Państwie Bożym widzimy wyraźną analogię do tekstu Platona Państwo. Świadczy to bardzo wyraźnie o tym, iż ojciec kościoła bez problemu mógł pogodzić naukę Platona z koncepcjami chrześcijańskimi.
W swym dziele pt. „Uczta” Platon przedstawia nam swoją koncepcję Erosa, piękna i miłości. Jego myśli, wypowiedziane ustami Sokratesa, są zwieńczeniem dociekań zawartych w wywodach poprzedzających go myślicieli. O ile Fajdros uważał, iż to dzięki miłości ludzie stają się lepsi, unikają złych uczynków, Pauzaniasz dzieli bóstwo na dwa przeciwstawne, Erosa Wszetecznego, symbolizującego żądzę i Erosa Niebiańskiego, symbolizującego uczucie czyste, Eryksimachos przedstawił wizję boga w naturze a Arystofanes widział go jako największą siłę we wszechświecie, która kieruje ludzi ku sobie, o tyle Sokrates ukazuje nam bóstwo niezgrabne, nieszczęśliwe i uganiające się za ideałem.
Znane nam dzieło Marka Aureliusza, pt. „Rozmyślania” jest tekstem moralizatorskim. Na wstępie autor wylicza swoich nauczycieli, inspiratorów, ludzi, którzy przysłużyli się jego rozwojowi i opisuje, za co jest im wdzięczny. Te podziękowania są preludium do przedstawienia cech, które powinien posiadać dobry władca oraz prawy człowiek.
Jednym z wniosków, które wysnuwa jest ten, iż „niepokój jest skutkiem wewnętrznego sądu”. Dochodzi do niego poprzez rozważania o ludzkim wnętrzu, o jego duszy. Uważa on, że człowiek, który pragnie odosobnienia, spokoju, chwili wytchnienia nie odnajdzie ich przenosząc się w inne miejsce. Nie odnajdzie ich na wsi, w górach czy nad morzem, gdyż te miejsca, mimo iż inspirujące, to jednak nie są w nas. Z tego powodu Cesarz kieruje nas ku naszemu wnętrzu, ku duszy. Jest to bowiem jedyny miejsce, którego nie skazi zewnętrzny świat. Miejsce, które pozostanie nieporuszone, wieczne i czyste.
Tekst „Metafizyka”, będący zbiorem przemyśleń Arystotelesa na temat świata, jego budowy i podstawowych założeń przedstawia nam główne terminy filozofii starożytnej. Autor przedstawia nam w nim nie tyle swoją wizję wszystkiego, ale także próbuje nazwać poszczególne jej elementy. Dodatkowo, a raczej głównie, „metafizyka” jest polemiką ze szkołą Platona, którą Arystoteles uważa za błędną i próbuje to wytłumaczyć.
Twórca lykeonu, aby wyjaśnić działanie wszechświata wprowadza cztery podstawowe przyczyny, jakie nim rządzą. Są to substancja, źródło ruchu, cel oraz materia. Bez nich nic nie może istnieć. Poprzez te cztery przyczyny można wyłożyć jego tłumaczenie pojęć, o które pytamy w tytule pracy.